Một dây chuyền sản xuất có thể gặp tình trạng quạt vẫn quay nhưng lượng gió cấp vào máy giảm rõ rệt. Có trường hợp motor nóng bất thường hoặc cụm quạt phát ra tiếng kêu lớn hơn trước. Khi gặp những hiện tượng này, nhiều người nghĩ quạt đã hỏng và cần thay ngay.
Tuy nhiên, quạt sò YK129 chạy yếu chưa chắc do motor bị hỏng. Nguyên nhân có thể xuất phát từ nguồn điện, chiều quay, cánh quạt hoặc đường ống bị cản trở. Bài viết giúp nhân viên bảo trì xác định những khu vực cần kiểm tra trước khi quyết định thay motor hoặc cả cụm quạt.
1. Cần phân biệt quạt yếu và motor yếu
Quạt yếu thường được hiểu là lượng khí đi đến vị trí sử dụng thấp hơn yêu cầu. Trong khi đó, motor yếu có thể liên quan đến khả năng vận hành không đúng điều kiện thiết kế. Hai hiện tượng này không hoàn toàn giống nhau.
Ví dụ, motor vẫn quay nhưng cửa hút bị che hoặc bộ lọc gió bị tắc. Khi đó, hệ thống có thể nhận ít gió. Ngược lại, nguồn điện không phù hợp có thể khiến motor hoạt động bất thường và ảnh hưởng đến cụm quạt. Vì vậy, cần kiểm tra cả phần điện và phần đường gió.

2. Bảng thông số động cơ YK129
Thông số | Giá trị trên tem |
Model | YK129 |
Loại | Động cơ không đồng bộ 3 pha |
Điện áp | 380V |
Dòng điện định mức | 0,28A |
Tần số | 50Hz |
Tốc độ định mức | 2.850 vòng/phút |
Công suất | 1/6 HP |
3. Nguyên nhân thứ nhất: nguồn ba pha bất thường
YK129 sử dụng nguồn điện ba pha 380V theo tem động cơ. Nếu nguồn có vấn đề như mất pha, lệch pha hoặc điện áp không phù hợp, motor có thể hoạt động bất thường.
Trong một số trường hợp, motor có thể bị nóng hoặc không khởi động đúng. Kỹ thuật viên cần kiểm tra nguồn bằng thiết bị đo chuyên dụng và thực hiện theo quy trình an toàn điện. Không nên tiếp tục vận hành motor khi phát hiện tình trạng mất pha. Ngoài ra, cần kiểm tra thiết bị bảo vệ và các đầu nối điện.
4. Nguyên nhân thứ hai: chiều quay không đúng
Chiều quay của cánh ảnh hưởng đến khả năng tạo dòng gió theo thiết kế. Nếu nguồn ba pha được đấu khác so với cấu hình cũ, chiều quay motor có thể thay đổi. Đối với một số quạt, motor vẫn quay nhưng hướng chuyển động không đúng khiến đặc tính cấp gió không đạt yêu cầu.
Vì vậy, sau khi thay motor hoặc đấu lại điện, cần kiểm tra chiều quay. Phải đối chiếu mũi tên trên vỏ quạt hoặc hướng dẫn của nhà sản xuất. Không nên đoán chiều quay chỉ bằng cách đứng trước cửa hút và quan sát.

5. Nguyên nhân thứ ba: cửa hút hoặc đường ống bị cản trở
Trong nhà máy, bụi và vật liệu có thể tích tụ tại cửa hút, lưới bảo vệ hoặc bộ lọc. Nếu đường đi của không khí bị cản trở, lượng gió cấp đến máy có thể giảm. Một số trường hợp đường ống bị móp, van gió bị đóng hoặc cửa thổi bị che. Khi đó, motor chưa chắc đã hỏng. Cần kiểm tra đường gió từ cửa hút đến vị trí sử dụng. Việc vệ sinh phải thực hiện sau khi đã dừng quạt, cô lập nguồn điện và chờ cánh dừng hoàn toàn.
6. Nguyên nhân thứ tư: cánh quạt bám bụi hoặc hư hỏng
Bánh công tác của quạt có nhiệm vụ tạo chuyển động của không khí. Nếu bụi bám không đều lên các cánh, cụm quay có thể mất cân bằng và phát rung. Nếu cánh bị cong hoặc va vào vỏ, quạt có thể tạo tiếng kêu bất thường.
Trong trường hợp hư hỏng, không nên tiếp tục sử dụng ở tốc độ cao vì có nguy cơ hỏng thêm các bộ phận. Cần kiểm tra cánh, trục và khoảng hở với vỏ quạt. Không nên tự cắt, mài hoặc uốn cánh để sửa nếu chưa có phương án kỹ thuật phù hợp.

7. Nguyên nhân thứ năm: vòng bi motor bị mòn
Motor sử dụng ổ đỡ để giữ trục quay. Sau thời gian hoạt động, vòng bi có thể bị mòn hoặc hư hỏng. Dấu hiệu có thể là tiếng kêu, rung hoặc nhiệt độ tăng bất thường. Tuy nhiên, tiếng kêu tại motor cũng có thể đến từ cánh quạt hoặc chi tiết lắp bên ngoài. Vì vậy, cần xác định đúng nguồn phát ra âm thanh. Nếu motor còn tốt nhưng bộ cánh bị hỏng, không nhất thiết phải thay toàn bộ motor. Ngược lại, nếu motor đã hư nghiêm trọng, cần đánh giá phương án sửa chữa hoặc thay mới.
8. Nguyên nhân thứ sáu: quạt không phù hợp với hệ thống
Có trường hợp quạt vừa thay nhưng lượng gió vẫn không đạt yêu cầu. Nguyên nhân có thể do cụm quạt mới khác đường kính cánh, hình dạng vỏ hoặc đặc tính khí động của quạt cũ. Dù cùng motor 380V và 2.850 vòng/phút, hai cụm quạt chưa chắc tạo cùng lưu lượng và áp suất.
Đặc biệt, hệ thống có đường ống dài, bộ lọc hoặc nhiều đoạn co có thể tạo trở lực đáng kể. Khi lựa chọn quạt thay thế, cần kiểm tra yêu cầu thực tế của hệ thống, không chỉ dựa vào tem motor.

9. Bảng kiểm tra nhanh khi quạt gặp sự cố
Hiện tượng | Nguyên nhân có thể | Bộ phận cần kiểm tra |
Quạt không khởi động | Nguồn điện, thiết bị bảo vệ, motor | Mạch điện và motor |
Motor nóng bất thường | Mất pha, quá tải, kẹt cơ khí | Nguồn và cụm quay |
Quạt quay nhưng gió yếu | Sai chiều quay, cản trở đường gió | Cánh và ống dẫn |
Quạt rung mạnh | Cánh bám bụi, mất cân bằng, chân đế lỏng | Bánh công tác và bệ gá |
Tiếng kêu cơ khí | Cánh cọ vỏ, vòng bi hư | Motor và vỏ quạt |
Quạt mới không đủ gió | Đặc tính quạt không phù hợp | Lưu lượng, áp suất, đường ống |
10. Khi nào nên thay quạt sò YK129?
Nếu motor bị hỏng, cánh quạt biến dạng hoặc cụm quạt không còn đáp ứng yêu cầu, cần xem xét sửa chữa hoặc thay thế. Trước khi đặt mua, cần xác nhận tem YK129, nguồn ba pha 380V, kích thước cửa gió, chân đế và chiều quay.
Băng Tải Bình Minh cung cấp quạt công nghiệp, motor và linh kiện phục vụ sửa chữa máy công nghiệp. Khách hàng có quạt YK129 bị nóng, kêu hoặc chạy yếu có thể gửi ảnh sản phẩm và mô tả tình trạng để được hỗ trợ đối chiếu.